Η ενεργητική ακρόαση είναι μια τεχνική επικοινωνίας που επικεντρώνεται στην πλήρη κατανόηση του περιεχομένου και την αποδοχή των συναισθημάτων και των απόψεων του άλλου ατόμου. Είναι μια προσπάθεια να ανακαλύψουμε αυτό που κρύβεται πίσω από τις δηλώσεις ενός ατόμου και να δείξουμε ότι καταλάβαμε ή ότι μας ενδιαφέρει να καταλάβουμε το πραγματικό νόημα του μηνύματος του.
Στην περίπτωση της επικοινωνίας ενός εκπαιδευτικού με γονείς, η ενεργητική ακρόαση μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία μιας θετικής σχέσης και συνεργασίας.
Βοηθά στη δημιουργία μιας ανοικτής και υποστηρικτικής σχέσης μεταξύ γονέων και δασκάλων, ενισχύοντας τη συνεργασία και την κατανόηση των κοινών στόχων για την πρόοδο του παιδιού.
Είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη μιας θετικής και εποικοδομητικής σχέσης που στηρίζει την εκπαιδευτική πορεία του μαθητή. Μέσω της ενεργητικής ακρόασης, οι καθηγητές μπορούν να κατανοήσουν καλύτερα τις ανησυχίες των γονέων, ενώ οι γονείς αισθάνονται ότι η άποψή τους λαμβάνεται υπόψη.
ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
- Εστίαση στην ακρόαση
Ο εκπαιδευτικός ακούει προσεκτικά τους γονείς χωρίς να διακόπτει, δίνοντας τους την πλήρη προσοχή του. Η παρουσία του και η ενεργητική συμμετοχή στη συνομιλία ενισχύει την εμπιστοσύνη και τη συνεργασία.
- Αναγνώριση των συναισθημάτων
Ο εκπαιδευτικός αναγνωρίζει τα συναισθήματα των γονέων, όπως άγνοια, ανησυχία ή υπερηφάνεια για το παιδί τους, τα επαληθεύει, λέγοντας κάτι σαν «Καταλαβαίνω ότι ανησυχείτε για την πρόοδο του παιδιού σας..».
- Ερωτήσεις για διευκρινίσεις
Ο εκπαιδευτικός θέτει ανοιχτές ερωτήσεις για να μάθει περισσότερα και να ενθαρρύνει τους γονείς να εκφράσουν τις απόψεις ή τις ανησυχίες τους με περισσότερη λεπτομέρεια. Παράδειγμα: «Μπορείτε να μου πείτε περισσότερα για το πώς αντιλαμβάνεστε την αντίδραση του παιδιού σας στο σχολείο;».
- Ανακεφαλαίωση
Ο εκπαιδευτικός επαναλαμβάνοντας ή συνοψίζοντας όσα λένε οι γονείς, δείχνει ότι κατανοεί τα λεγόμενα και μπορεί να βοηθήσει στην αποσαφήνιση ή στην εστίαση σε συγκεκριμένα θέματα. Για παράδειγμα, «Επομένως, καταλαβαίνω ότι η πιο σημαντική ανησυχία σας είναι η κοινωνική προσαρμογή του παιδιού στο σχολείο».
- Αναστολή κρίσεων
Ο εκπαιδευτικός αποφεύγει την άμεση κρίση ή την απόρριψη των λεγομένων του γονέα, δημιουργώντας έτσι ένα ασφαλές περιβάλλον επικοινωνίας.
- Ανατροφοδότηση με σεβασμό και ευαισθησία
Όταν ο εκπαιδευτικός προσφέρει ανατροφοδότηση, οφείλει να το κάνει με ευαισθησία, αναγνωρίζοντας τη θέση των γονέων και προσφέροντας λύσεις ή προτάσεις με θετικό τρόπο.
ΠΑΡΑΦΡΑΣΗ
Η παραφράση είναι η διαδικασία επανάληψης, με δικά σας λόγια, του μηνύματος που έχει μεταδώσει ο ομιλητής, χωρίς να αλλάξετε το περιεχόμενο. Ο στόχος είναι να επιβεβαιώσετε ότι έχετε κατανοήσει σωστά αυτό που ειπώθηκε και να δώσετε στον ομιλητή την ευκαιρία να διορθώσει οποιαδήποτε παρανόηση.
Βοηθά στην καθαρότητα της κατανόησης και δίνει τη δυνατότητα στον ομιλητή να διορθώσει ή να αναπτύξει περισσότερο την ιδέα του.
Παράδειγμα:
Γονέας: Ανησυχώ γιατί το παιδί μου δεν συμμετέχει στο μάθημα όπως θα ήθελα.
Εκπαιδευτικός: Καταλαβαίνω ότι ανησυχείτε για την έλλειψη συμμετοχής του παιδιού σας στο μάθημα. Θα μπορούσαμε να διερευνήσουμε μαζί τυχόν λόγους που το εμποδίζουν να συμμετάσχει.
ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ
Η αντανάκλαση είναι παρόμοια με την παραφράση, αλλά εστιάζει περισσότερο στο συναισθηματικό περιεχόμενο της επικοινωνίας. Ο εκπαιδευτικός επαναλαμβάνει ή επανεκφράζει τα συναισθήματα, τις σκέψεις ή τις ανησυχίες που εκφράζουν οι γονείς, συνήθως με έναν τρόπο που βοηθά να επισημάνει και να αναδείξει τα συναισθηματικά τους στοιχεία. Έχει ως στόχο να δείξει στους γονείς ότι τους κατανοεί σε συναισθηματικό επίπεδο και τους βοηθά να επεξεργαστούν τα συναισθήματά τους.
Ενισχύει τη συναισθηματική σύνδεση, βοηθώντας τον ομιλητή να αισθανθεί ότι τα συναισθήματά του είναι κατανοητά και σημαντικά.
Παράδειγμα:
Γονέας: Αισθάνομαι ότι το παιδί μου είναι πολύ ήσυχο και απομονώνεται από τους άλλους μαθητές.
Εκπαιδευτικός: Φαίνεται πως σας ανησυχεί το ενδεχόμενο το παιδί σας να είναι απομονωμένο και να δυσκολεύεται να συνδεθεί με τους άλλους στην τάξη. Τι είναι αυτό που έχετε παρατηρήσει; Ή σας έχει πει κάτι το ίδιο το παιδί;
ΕΓΩ ΜΗΝΥΜΑ
Το "εγώ μήνυμα" είναι μια τεχνική στην ενεργητική ακρόαση που χρησιμοποιείται για να εκφράσει τα συναισθήματα ή τις σκέψεις ενός ατόμου με τρόπο που δεν κατηγορεί ή επιρρίπτει ευθύνες στους άλλους. Αντί να λέμε "Εσύ δεν κάνεις κάτι σωστά", χρησιμοποιούμε τη δομή του "εγώ" για να εκφράσουμε πώς νιώθουμε ή πώς μας επηρεάζει μια κατάσταση.
Στο πλαίσιο μιας συζήτησης μεταξύ εκπαιδευτικού και γονέων, το "εγώ μήνυμα" μπορεί να βοηθήσει στη δημιουργία μιας πιο θετικής και ανοιχτής επικοινωνίας. Αυτό επιτρέπει στους εκπαιδευτικούς να εκφράσουν τις ανησυχίες τους χωρίς να προκαλέσουν αμυντική στάση από τους γονείς και να ενθαρρύνουν τη συνεργασία για τη βελτίωση της κατάστασης του παιδιού. Το όφελος του παιδιού είναι πάνω από όλα.
Παράδειγμα:
Γονέας: Το παιδί μου δεν συμμετέχει καθόλου στην τάξη και δεν φαίνεται να έχει ενδιαφέρον για τα μαθήματα.
Εκπαιδευτικός: Εγώ νιώθω ανησυχία όταν βλέπω ότι το παιδί σας διστάζει και δεν συμμετέχει, γιατί προσπαθώ να είναι ενεργό και να αποκομίζει όσο το δυνατόν περισσότερα από τα μαθήματα. Έχετε παρατηρήσει αντίστοιχη συμπεριφορά και σε κάποιο άλλο πλαίσιο της καθημερινότητας του;
Προβατίδου Σταματία Ψυχολόγος ΑΠΘ
Συστημική Οικογενειακή Θεραπεύτρια
